banner

(Ecolaw.vn) – Nguyên luật sư Lê Công Định sẽ tự bào chữa tại tòa. Đó là thông tin mà bà Ngọc Khánh (vợ ông Định) đưa ra. Nếu điều này là đúng, xem như ông Định đã từ chối luật sư và tự mình làm giảm đi tính toàn vẹn của quyền bào chữa – theo qui định của pháp luật tố tụng hình sự Việt Nam.

Chưa rõ ông Lê Công Định sẽ bị truy tố tội danh nào
 

Theo BBC ngày 11-12-2009, bà Ngọc Khánh cho biết sở dĩ chồng bà muốn tự bào chữa vì ông nghĩ rằng ông là người hiểu rõ nhất trường hợp của mình. "Cá nhân tôi thì tôi vẫn muốn anh ấy có luật sư vì ở trong trại giam sẽ rất khó khăn cho hoạt động tìm hiểu hồ sơ cũng như thông tin bên ngoài. Nhưng tôi luôn luôn tôn trọng ý kiến cuối cùng của chồng tôi '' - bà Khánh nói với BBC.
 

Cũng theo bà Ngọc Khánh, hiện chưa biết chính thức ngày nào sẽ xét xử ông Lê Công Định và gia đình bà cũng chưa biết chắc ông Định sẽ bị truy tố về tội gì. Bà Khánh nói : "Tất cả những lời nói bên ngoài chỉ là dự đoán hay tin đồn chứ một cách chính thức thì gia đình chúng tôi chưa được các cơ quan điều tra cũng như Viện Kiểm sát thông báo về chuyện đó.''

Quang cảnh một phiên tòa hình sự tại tòa án nhân dân TP. Hồ Chí Minh (ảnh minh họa)

Trước đó, ông Lê Công Định và một số người khác đã bị bắt tạm giam, rồi khởi tố hình sự về tội "Tuyên truyền chống Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam" theo Điều 88 của Bộ Luật hình sự.
 

Khi bị bắt, ông Lê Công Định đang là luật sư. Sau đó, Đoàn luật sư TP. Hồ Chí Minh, nơi ông Định là thành viên, đã quyết định khai trừ ông ra khỏi Đoàn.
 

Tuy nhiên, cũng có tin nói rằng có thể ông Định sẽ bị truy tố về tội "Hoạt động nhằm lật đổ chính quyền nhân dân" theo Điều 79 Bộ Luật hình sự.
 

Nếu điều này là thật thì cũng hoàn toàn đúng với qui định của pháp luật. Vì về nguyên tắc, Cơ quan công tố ( Viện kiểm sát) có quyền thay đổi tội danh theo hướng xác định hành vi của bị can phù hợp với qui định tại điều luật nào nhất. Ví dụ : cùng là hành vi dùng dao chém người, nhưng phụ thuộc vào nhiều yếu tố, người có hành vi này có thể bị truy tố về tội cố ý gây thương tích hoặc tội giết người.
 

Qui định về quyền bào chữa của bị can, bị cáo

Quyền bào chữa là một trong những quyền quan trọng nhất của con người và cũng được thừa nhận từ lâu nhất trong lịch sử xã hội loài người.
 

Tại Việt Nam, quyền bào chữa của bị can ( người đang bị điều tra về hành vi phạm tội), bị cáo ( người bị truy tố trước tòa án về một tội danh nào đó) đã được pháp luật tố tụng hình sự ghi nhận ngay từ khi pháp luật ra đời.
 

Trước những năm 1987, khi chưa có Bộ luật tố tụng hình sự, chưa có luật sư, người bào chữa được gọi là “bào chữa viên nhân dân”. “Bào chữa viên nhân dân” phần nào giống như một công chức, được các cơ quan tiến hành tố tụng chỉ định để bào chữa miễn phí cho các bị cáo là vị thành niên, phạm tội có khung hình phạt chung thân, tử hình …
 

Sau đó, từ những năm 1990, hệ thống pháp luật Việt Nam nhanh chóng phát triển và ngày càng hoàn thiện. Rất nhiều bộ luật liên quan đến quyền bào chữa, đến hoạt động luật sư được ban hành, bổ sung, nâng cấp. Đó là Bộ luật hình sự, Bộ luật tố tụng hình sự, Pháp lệnh luật sư rồi Luật luật sư, Luật trợ giúp pháp lý ….
 

Theo đó, một cách khách quan, có thể nói quyền bào chữa của công dân ngày càng được tôn trọng, mở rộng. Dù đâu đó vẫn có những khó khăn, cản ngại từ phía các cơ quan tiến hành tố tụng đối với hoạt động của luật sư - những người thực hành nghề bào chữa một cách chuyên nghiệp.
 

Việc bảo đảm về quyền bào chữa của bị can, bị cáo chính là một trong những nguyên tắc cơ quan của Bộ luật tố tụng hình sự. Luật qui định rõ bị can, bị cáo đều có quyền “tự mình bào chữa hoặc nhờ người khác bào chữa”.
 

Như vậy, việc ông Lê Công Định dự định tự mình bào chữa cho mình cũng chính là ông đã thực hiện quyền bào chữa của mình.

Lễ kết nạp luật sư tại Đoàn luật sư TP.HCM. Hiện ở Việt Nam mới chỉ có khoảng 5.800 luật sư và dự kiến sẽ nhanh chóng tăng lên trong những năm tới ( ảnh báo Sài Gòn Giải Phóng)

Nhờ luật sư có lợi hơn tự bào chữa

Tuy nhiên, theo chúng tôi, nếu ông Định nhờ luật sư bào chữa cho mình thì sẽ có lợi hơn là tự mình bào chữa.
 

Trước hết, tuy từng là luật sư, nhưng tại phiên tòa hình sự ông Định không có được tư cách và các quyền của một “người bào chữa” độc lập. Vì ông đang là bị cáo.
 

Với vị trí đứng trước vành móng ngựa, lại phải chịu sự xét hỏi của công tố viên, Hội đồng xét xử, chắc chắn ông Định sẽ bị mệt mỏi, phân tán tinh thần.
 

Chưa kể với tư cách là bị cáo, ông Định cũng không có cơ hội và điều kiện để được nghiên cứu trước hồ sơ vụ án một cách đầy đủ, cùng với sự ghi chép, đối chiếu các văn bản luật … để chuẩn bị một cách tốt nhất cho bài bào chữa (gỡ tội) của mình.
 

Trong khi đó, luật sư, với vai trò là người bào chữa, sẽ có vị thế và cả vị trí tốt hơn hẳn tại phòng xử án và theo qui định của pháp luật. Luật sư cũng có được những quyền mà chỉ duy nhất mình có được để nghiên cứu hồ sơ, trình bày và tranh luận tại phiên tòa.
 

Những điều như trên thật rõ ràng và dễ hiểu.
 

Còn nhớ cách nay không quá lâu, khi đương kim tổng thống Mỹ Bill Clinton bị tòa án “truy” về hành vi quan hệ tình dục với một nữ thực tập sinh, dù vốn là một luật sư rất giỏi, ông Clinton cũng đã phải bỏ ra hàng triệu USD để thuê luật sư biện hộ cho mình.
 

Do vậy, sẽ không có gì quá đáng nếu nói rằng việc ông Định chọn phương cách tự bào chữa chính là ông đã tự mình làm hạn chế phần nào tính toàn vẹn của quyền bào chữa của mình.

( Luật sư Trần Hồng Phong, công ty luật hợp danh Ecolaw)
 

-------------------------------------------
 

Qui định của pháp luật :

Tội tuyên truyền chống Nhà nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam

1. Người nào có một trong những hành vi sau đây nhằm chống Nhà nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam, thì bị phạt tù từ ba năm đến mười hai năm:
a) Tuyên truyền xuyên tạc, phỉ báng chính quyền nhân dân;
b) Tuyên truyền những luận điệu chiến tranh tâm lý, phao tin bịa đặt gây hoang mang trong nhân dân;
c) Làm ra, tàng trữ, lưu hành các tài liệu, văn hoá phẩm có nội dung chống Nhà nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam.
2. Phạm tội trong trường hợp đặc biệt nghiêm trọng thì bị phạt tù từ mười năm đến hai mươi năm.

                                                         ( Điều 88 Bộ luật hình sự)

Tội hoạt động nhằm lật đổ chính quyền nhân dân

Người nào hoạt động thành lập hoặc tham gia tổ chức nhằm lật đổ chính quyền nhân dân, thì bị phạt như sau:
1. Người tổ chức, người xúi giục, người hoạt động đắc lực hoặc gây hậu quả nghiêm trọng, thì bị phạt tù từ mười hai năm đến hai mươi năm, tù chung thân hoặc tử hình;
2. Người đồng phạm khác thì bị phạt tù từ năm năm đến mười lăm năm.

                                                      ( Điều 79 Bộ luật hình sự )

Bị cáo

1. Bị cáo là người đã bị Toà án quyết định đưa ra xét xử.
2. Bị cáo có quyền:
a) Được nhận quyết định đưa vụ án ra xét xử; quyết định áp dụng, thay đổi hoặc hủy bỏ biện pháp ngăn chặn; quyết định đình chỉ vụ án; bản án, quyết định của Tòa án; các quyết định tố tụng khác theo quy định của Bộ luật này;
b) Tham gia phiên toà;
c) Được giải thích về quyền và nghĩa vụ;
d) Đề nghị thay đổi người tiến hành tố tụng, người giám định, người phiên dịch theo quy định của Bộ luật này;
đ) Đưa ra tài liệu, đồ vật, yêu cầu;
e) Tự bào chữa hoặc nhờ người khác bào chữa;
g) Trình bày ý kiến, tranh luận tại phiên tòa;
h) Nói lời sau cùng trước khi nghị án;
i) Kháng cáo bản án, quyết định của Toà án;
k) Khiếu nại quyết định, hành vi tố tụng của cơ quan, người có thẩm quyền tiến hành tố tụng.
3. Bị cáo phải có mặt theo giấy triệu tập của Toà án; trong trường hợp vắng mặt không có lý do chính đáng thì có thể bị áp giải; nếu bỏ trốn thì bị truy nã.

                                                   ( Điều 50 Bộ luật tố tụng hình sự)